17 Aralık 2022 Cumartesi
O kadar çok ki, hangisini versem acaba? Okullarda kaynaştır eğitimine tabi olan bir miktar öğrenci var mesela. İlk kaynaştırma eğitimi çıktığı zamanlarda bu öğrencilere çokça sözel ve sosyal zorbalık uygulandı. Neden? Çünkü bu çocuklar farklı. Neden? Çünkü bu çocuklar hem akademik açıdan hem de bazen dikkat, bazen duyu organları bazense zeka olarak diğerlerine göre daha güçsüzler… İlk zamanlar diye vurguladım fark ettiyseniz çünkü zamanla öğretmenler, okul idaresi ve rehberlik servisleri bu öğrencileri kabul ettirmek için oldukça fazla çaba harcadı ve sonuç ne biliyor musunuz? Bazı sınıflarda bu öğrencilere yardım için seferber olan gönlü geniş birçok çocuk çıktı.
Ya da hemen aklıma geliveren başka bir örnek, bu olay hala içimi sızlatır. Örnek olarak veriyorum çünkü maalesef bu zorbalık beni daha bir farklı etkiledi. Bir öğrencim vardı hayli dezavantajlı yani anne baba ayrı, çocuk babayı hiç tanımamış, anne geçinmeye çalışıyor ve vardiya ile çalışıyor. Tabi vardiya olunca çocuk sabahları kendisi hazırlanıp geliyor okula bazen kirli bazen eski püskü yırtık pırtık kıyafetler ile ve çoğu zamanda öz bakım dediğimiz diş fırçalama, banyo yapma, belki burnunu silme gibi davranışlar da eksik… Sonuç: sınıf bu çocuğu ötekileştirdi. Aslında tersten anlattım. Çocuk sınıfta dışlandığı için bana haber geldi. Önce çocukla görüşme yaptım ve ev ziyaretine gittim ki işte tüm bu bilgileri o şekilde öğrendim. Sınıf öğretmeni ile hemen bu bilgileri paylaştım ve dedim ki öğretmenim sen bu çocuğu ön plana al, iyi taraflarını öne çıkar, başını okşa, sevdiğini belli et ki sınıf arkadaşlarına da senin davranışların rol model olsun. Bu sırada ben de sınıfla etkinlikler ve görüşmeler yaparak sürece destek olmaya çalıştım. İşte birlikte hareket edince düzeliyor belli şeyler…
SON OLARAK SÖYLEMEK İSTEDİĞİNİZ BİR ŞEY VAR MI?
Eğer bir ortamda akran zorbalığı varsa hepimiz sorumluyuz… Anne, baba, öğretmen, konu komşu hepimiz ve bana ne dediğimiz bir olay bir bakmışız bir gün bizim kıyamadığımıza dokunuvermiş. Kendi çocuğumuz gibi yaklaşıp empatiyi hem yanımızda taşıyalım…
Çocuk bir başka kişi için maalesef empati kurmada zorlanır ya da bunu hiç yapamaz ve vicdan, merhamet kavramları gelişmemiştir. Zorba, bu davranışı çoğu zaman sadece akranlarına uygulamaz, ailesine karşı gelir, anlamsız şekilde sesini yükseltir, öfkelenir. Yaptığı herhangi bir davranışın sonuçlarını kestiremez. Ayrıca bir diğer tespit etme noktası da çocuğunuz sizin aldığınız eşyadan fazlasını sahiptir ya da sizin verdiğiniz harçlıktan çok daha fazlasını harcayabilir. Tüm bu sinyallere açık olup, gözlemlemekte fayda vardır.
AKRAN ZORBALIĞI İLE NASIL BAŞEDİLİR?
Aslında bu sayacaklarımızın her biri aile içinde geliştirilmesi gereken davranışlar. Maalesef okul öncesi gruptan lise dönemine kadar devam eden geniş bir aralıkta seyrediyor akran zorbalığı ve şanslıysak çocuğumuz bunu hiç yaşamıyor ya da yaşatmıyor. Okullarda barış ortamı esmesi için ailemizdeki etkileşimi ve iletişime bir ışık tutmak gerekiyor: anne baba olarak aramızdaki iletişim nasıl? Ben eşime eşim bana nasıl seslenir? Sorunlarımızı kavga etmeden ama her ikimiz de fikrimizi söyleyerek çözebiliyor muyuz? Çocuğumla uzlaşamadığımız zaman peki o zaman da sakinliğimi koruyarak, onu dinleyip onunla empati yaparak hasarsız bu süreçten geçebiliyor muyum? Birisi üzüldüğünde kırıldığında, ona karşı empatik, vicdanlı ve merhametli yaklaşıyor muyum? Çocuğum önce bana sonra çevresindekilere hayır diyebiliyor mu ya da ben ona hayır dediğimde beni anlayabiliyor mu? Özetle ben ya da eşim iyi bir rol model miyiz?
Çocuğumu yapabilecekleri koşunda destekleyip onun özgüvenini ve atılganlığını destekleyebiliyor muyuz?
Çocuğumun okulu ile işbirliği içinde miyim?
Çocuğumun olumlu davranışlarını pekiştirirken olumsuz davranışları için de yapıcı eleştirilerde bulunuyor muyuz?
Hemen akıllara soru gelecektir, e peki sadece ebeveyn tutum ve davranışları ile mi akran zorbalığı önlenebilir? Elbette ki hayır. Okuldaki barışçıl iklim, öğretmenlerin öğrencilere karşı takındığı tutumlar, öğretim kadar öğrencilerin davranışlarına yani eğitim sürecini önemseme, okulda zorbalığın hiçbir türüne izin verilmeyen bir yapı ve bununla birlikte zorbalık fark edilir fark edilmez gerek zorba gerekse mağdurun ailelerine gerekli bilginin verilmesi de okula düşen sorumluluklar arasında.
AKRAN ZORBALIĞI ÖRNEĞİ VEREBİLİR MİSİNİZ?
O kadar çok ki, hangisini versem acaba? Okullarda kaynaştır eğitimine tabi olan bir miktar öğrenci var mesela. İlk kaynaştırma eğitimi çıktığı zamanlarda bu öğrencilere çokça sözel ve sosyal zorbalık uygulandı. Neden? Çünkü bu çocuklar farklı. Neden? Çünkü bu çocuklar hem akademik açıdan hem de bazen dikkat, bazen duyu organları bazense zeka olarak diğerlerine göre daha güçsüzler… İlk zamanlar diye vurguladım fark ettiyseniz çünkü zamanla öğretmenler, okul idaresi ve rehberlik servisleri bu öğrencileri kabul ettirmek için oldukça fazla çaba harcadı ve sonuç ne biliyor musunuz? Bazı sınıflarda bu öğrencilere yardım için seferber olan gönlü geniş birçok çocuk çıktı.
Ya da hemen aklıma geliveren başka bir örnek, bu olay hala içimi sızlatır. Örnek olarak veriyorum çünkü maalesef bu zorbalık beni daha bir farklı etkiledi. Bir öğrencim vardı hayli dezavantajlı yani anne baba ayrı, çocuk babayı hiç tanımamış, anne geçinmeye çalışıyor ve vardiya ile çalışıyor. Tabi vardiya olunca çocuk sabahları kendisi hazırlanıp geliyor okula bazen kirli bazen eski püskü yırtık pırtık kıyafetler ile ve çoğu zamanda öz bakım dediğimiz diş fırçalama, banyo yapma, belki burnunu silme gibi davranışlar da eksik… Sonuç: sınıf bu çocuğu ötekileştirdi. Aslında tersten anlattım. Çocuk sınıfta dışlandığı için bana haber geldi. Önce çocukla görüşme yaptım ve ev ziyaretine gittim ki işte tüm bu bilgileri o şekilde öğrendim. Sınıf öğretmeni ile hemen bu bilgileri paylaştım ve dedim ki öğretmenim sen bu çocuğu ön plana al, iyi taraflarını öne çıkar, başını okşa, sevdiğini belli et ki sınıf arkadaşlarına da senin davranışların rol model olsun. Bu sırada ben de sınıfla etkinlikler ve görüşmeler yaparak sürece destek olmaya çalıştım. İşte birlikte hareket edince düzeliyor belli şeyler…
SON OLARAK SÖYLEMEK İSTEDİĞİNİZ BİR ŞEY VAR MI?
Eğer bir ortamda akran zorbalığı varsa hepimiz sorumluyuz… Anne, baba, öğretmen, konu komşu hepimiz ve bana ne dediğimiz bir olay bir bakmışız bir gün bizim kıyamadığımıza dokunuvermiş. Kendi çocuğumuz gibi yaklaşıp empatiyi hem yanımızda taşıyalım…
Son zamanlarda medyada bile gündeme oturan bir konu akran zorbalığı. Bir kişinin bir kişi ya da grup tarafından, uzun süreli ve sürekli olarak olumsuz davranışlara maruz kalması olarak tanımlayabiliriz, akran zorbalığını. Ayrıca akran zorbalığındaki diğer terimleri de bilmek de fayda var diye düşünüyorum. Zorba; akran zorbalığı uygulayan kişi; mağdur, zorbalığa maruz kalan kişi ve son olarak gözden sıklıkla kaçırdığımız, mağdurlar kadar korkan, üzülen, pişman olan kesim izleyiciler, zorbalığa tanık olan ancak bunu engellemek için herhangi bir şey yapmayan kişiler.
BİR DURUMA AKRAN ZORBALIĞI DİYEBİLMEK İÇİN KOŞUL VAR MI?
Var tabii olmaz mı? Bir durumun şiddet yerine zorbalık olarak adlandırılması için 3 koşulu taşıması gerekir:
Zorbanın;
AKRAN ZORBALIĞININ TÜRLERİNDEN BAHSETMEK İSTİYORUM.
Zorbalık 4 türe ayrılır:
AKRAN ZORBALIĞININ ÇERÇEVESİNİ KABACA ÇİZDİĞİMİZE GÖRE GELELİM DANA ÖZEL KISIMLARA. ÇOCUĞUMUZUN AKRAN ZORBALIĞINA UĞRADIĞINI NASIL ANLARIZ?
Akran zorbalığı sinyallerini alabilmek için çocuğun adeta gözlemcisi olmak gerekir. Bu gözlem öyle bir gözlem olmalı ki kapıdan girerkenden tutun da yemek yemesini, uyumasını, ders çalışmasını, akran ilişkilerinin hepsini kapsamalı. Ne demek istiyorum? Çocuğun neşesi azalır, ders çalışmak istemez, okula gitmek istemez, çok sık baş ağrısı, karın ağrısı, mide bulantısı gibi şikayetleri artar, akranları ile olan ilişkilerinde azalma olur, endişe, sinirlilik ve tepkiselliğinde artışlar olur. Mesela pür neşe, espriler yapan ya da okuldan geldiği gibi gününü anlatmayta başlayan çocuğunuz, bunları yapmadığı gibi siz soru sorduğunuzda da muhabbeti kısa kesmeye çalışır. Durduk yere anlamsızca bağırır çağırır ya da ağlar. Ancak dikkatli olmak gereken kısım bu hal ve tavırlar; ergenlik sebebiyle ya da çocuğun başka sıkıntılarından da kaynaklanabilir.
PEKİ DAHA AÇIK ŞEKİLDE BELİREN DAVRANIŞLAR VAR MI?
Mesela devamsızlık artar ve bazen ailenin bu durumdan haberi olmaz, notlar düşmeye başlar, aşırı uyuma ya da hiç uyuyamama ya da çok yeme/ hiç yememe gibi sorunlar yaşanabilir.
Aslında diyebiliriz ki aile iyi bir gözlemci ise tüm bu olaylar olana kadar bir önceki sorunun cevabı olan gelişmeleri iyi gözlemleyebilir, çocuk ile görüşür ve sorunu saptayabilirse erkenden önlem alınabilir. Fakat o evreyi geçerse artık akran zorbalığının neden olduğu duygular davranış değişikliği olarak ayyuka çıkacaktır.
Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.